Bèk|
Inleiding en dankbetuiging
Het Papiaments is de creoolse taal die op Curaçao, Aruba en Bonaire wordt gesproken. In totaal kent
deze taal ruim 250.000 moedertaalsprekers.
De samenstelling van een woordenboek voor een niet-gestandaardiseerde taal is niet eenvoudig. En het
Papiaments is op ongeveer 10.000 woorden na niet gestandaardiseerd. Er bestaat geen officieel corpus of
bron waaruit men kan putten bij het besluit welk Papiaments equivalent bij een Nederlands woord of een
Nederlandse uitdrukking hoort. In sommige gevallen bestaat zo'n equivalent ook niet of de samensteller
kent geen equivalent of hij kan het niet in enig geschreven document vinden en moet bij anderen te rade
gaan. Toch is het Papiaments verreweg de meest gesproken taal op de eilanden Curaçao, Aruba en
Bonaire en wordt er ook steeds meer in deze taal geschreven, ook in officiële documenten.
Toen ik in 1991 mijn Dikshonario Papiamentu-Hulandes publiceerde, bestond er sinds 1984 een
Standaardisatiecommissie voor de Papiamentse taal ("Komishon di Standarisashon di Papiamentu"
(K.S.P.)). Deze commissie heeft ongeveer 10.000 Papiamentse woorden gestandaardiseerd. Intussen is
ze ter ziele. Zo niet, dan laat ze de laatste jaren niets van zich horen. Het Antilliaanse Taleninstituut
("Instituto Lingwístiko Antiano" (I.L.A.)), opgericht in 1975, is op sterven na dood of bestaat ook al niet
meer. Van dit overheidsinstituut, dat de K.S.P. had gevormd samen met het Arubaanse Taleninstituut
("Instituto di Idioma i Literatura Arubiano" (I.D.I.L.A.)), is in elk geval in jaren niets meer vernomen.
In 1986 is het Papiaments als verplicht vak, een half uur per dag, ingevoerd in alle klassen van het
basisonderwijs op Curaçao. Het schooljaar 1998-1999 is het een verplicht vak in het eerste jaar van het
voortgezet onderwijs geworden in de zogenoemde basisvorming. Met ingang van het schooljaar 1999-
2000 wordt het ook een verplicht vak in het tweede jaar van het voortgezet onderwijs op Curaçao. Het is
de voertaal op één basis- en één mavo-school op Curaçao en op enkele Curaçaose en Arubaanse scholen
voor speciaal onderwijs.
De Curaçaose instantie die zich met de ontwikkeling van lesmateriaal voor het Papiaments bezighoudt is
het in 1983 opgerichte Curaçaose Taleninstituut, de "Sede di Papiamentu", die in 1993 werd omgedoopt
tot "Instituto Nashonal di Idioma" (I.N.D.I.), welk instituut op zijn beurt in 1998 werd omgezet in een
stichting, de "Fundashon pa Planifikashon di Idioma". Deze stichting roeit met de riemen die ze heeft.
Makkelijk is haar taak niet. Door beperkte financiële middelen en gebrek aan mankracht ziet zij zich
gesteld voor allerhande problemen. Daar komt nog bij de betrekkelijk korte tijd die zij tot haar beschik-king
heeft om lesmateriaal klaar te hebben. De politieke beslissing dat in de schooljaren 1998-1999 en
1999-2000 in respectievelijk het eerste en het tweede leerjaar van de zogenoemde basisvorming het
Papiaments als vak zou worden ingevoerd, is gevallen voordat er een aanvang aan de methode voor dit
vak voor deze leerjaren klaar was en ze bood niet voldoende tijd om een degelijke methode samen te
stellen. Tijdens dit schooljaar wordt zelfs koortsachtig gewerkt aan de methode. Deze haast komt een
methode nooit ten goede.
Op Aruba werkt het Projectbureau voor innovatie en renovatie in het Arubaanse kleuter- en basisonder-wijs
(Priepeb) aan de voorbereidingen voor de invoering van het Papiaments als officiële instructietaal
in het onderwijs naast het Nederlands.
De stichting rooms-katholiek centraal schoolbestuur op Curaçao laat de keuze van de voertaal op de
basisscholen die onder haar ressorteren over aan de ouders van de leerlingen van de respectieve scholen.
De ouders kunnen kiezen voor hetzij Papiaments, hetzij Nederlands, hetzij Papiaments en Nederlands
voor hun kinderen.
Er zijn enkele personen die op persoonlijke titel aan de studie en de ontwikkeling van het Papiaments
werken. Ook enkele niet-overheidsinstellingen, zoals de Sichtingen Fundashon Pierre Lauffer, Instituto
Raúl Römer en de Fundashon di Leksikografia dragen hun steentje in deze bij.
Het onderhavige woordenboek zal ongetwijfeld in het bijzonder een steun zijn voor degenen die werken
aan de ontwikkeling van Papiamentse taalmethodes en methodes in het Papiaments, alsook voor dege-nen
die Papiamentse les geven en/of het Papiaments als instructietaal hanteren, en in het algemeen voor
al diegenen die willen weten hoe een Nederlands woord of uitdrukking in het Papiaments luidt.
Het gemis aan een woordenboek als dit voor de Papiamentse taal wordt allerwegen op Curaçao, Aruba
en Bonaire gevoeld, maar ook bij anderen buiten deze drie eilanden bestaat er grote behoefte aan zo'n
uitgebreid werk. Het zal het meest uitgebreide woordenboek Nederlands-Papiaments zijn dat totnogtoe
volgende pagina >>> |